Samenwerken in Europa

Het Brexit referendum heeft een nieuw tijdperk ingeluid. Al jaren werd gemopperd over Europese politiek en regelgeving. Maar niet eerder werd serieus gedacht dat staten de Unie zouden willen verlaten.

 

Voor het eerst is duidelijk geworden dat de samenwerking in de Europese Unie niet vanzelfsprekend is, als landen zich eenmaal hebben aangesloten. Onvermijdelijk roept het de vraag op of dit het begin van het einde is. Hoe sterk zijn de banden in de EU nu eigenlijk? Zullen andere landen zich ook van de EU afscheiden?

Goede onderlinge contacten en vrij handels- en personenverkeer zijn van levensbelang voor landen in de EU. Zelfs nu hopen Britse politici dat in elk geval vrije toegang tot de Europese markt behouden kan worden. Dit is ook wat nieuwe staten tot het EU lidmaatschap aantrekt. Men denkt zo meer economische welvaart te bereiken.

Het politieke debat weerspiegelt dit. De veronderstelde motieven van landen en burgers zijn vooral economisch van aard. Wat kost de EU ons, en wat levert het op? Dat is lang niet altijd een bruikbare aanpak. De EU en de samenwerking met andere landen stelt ons ook voor meer fundamentele keuzes. Wat voor soort land willen we zijn? Over welke zaken willen we zelf kunnen beslissen? Waar staan we als Europa voor? Wat verbindt ons?

Het is niet gemakkelijk het eens te worden over dit soort fundamentele keuzes. Psychologisch onderzoek laat zien waarom. Veranderingen in hartslag, bloeddruk, hormoonspiegels, en hersenactiviteit maken duidelijk dat mensen letterlijk ‘warm lopen’ voor idealen die zij belangrijk vinden. Maar net zo goed krijgen ze het benauwd van de gedachte dat niet iedereen die idealen met hen deelt. Ook al ontkennen ze in opiniepeilingen dat dit zo is. Tegengestelde visies op waar het naartoe moet, roepen verhitte discussies op. Ze lijken onoplosbaar omdat er niet te marchanderen valt met idealen.

Vandaar dat velen – ook politici – het inhoudelijke debat uit de weg gaan. Pogingen om steun te winnen spelen met name in op verondersteld eigenbelang, omdat wordt aangenomen dat men het daar in elk geval over eens is.

Met haar ‘Wir schaffen das’ liet Bondskanselier Angela Merkel zien dat niet alle politieke vraagstukken op die manier oplosbaar zijn. Soms moet je een keuze maken, op menselijke of principiële gronden, protesten weerstaan, en vervolgens uitzoeken hoe je het kunt regelen.

Wie het alleen over kosten-baten analyses heeft depolitiseert de politiek en vervangt idealen door technocratie. Geen wonder dat mensen zich dan niet begrepen voelen. Maar lukt het een gezamenlijk beeld te vinden van wat hen verbindt, dan zijn ze bereid elkaar te steunen in voor- en tegenspoed. Ook dat is iets wat keer op keer uit sociaal-wetenschappelijke studies naar voren komt.

Hieruit kunnen we twee belangrijke lessen leren:

  1. Kapitaliseer niet op verondersteld eigenbelang. Tijdelijke fluctuaties in zichtbare voordelen van de samenwerking kunnen een bom leggen onder het gehele systeem.
  2. Bouw aan een gezamenlijke identiteit en formuleer gedeelde waarden. Dit is onmisbaar om een samenwerking in stand te houden onder wisselende omstandigheden.                                                                                                                                 

Hoe doen we dat? Bijvoorbeeld door institutionele hervorming. De Europese instituties worden bijna geheel langs nationale lijnen gevormd. Dat bevestigt de suggestie dat het in Europa vooral gaat om nationale belangenbehartiging. Een Europese in plaats van een nationale kieslijst bij verkiezingen van het Europees Parlement zou al veel verschil maken. Maar ook een verkleining van de Europese Commissie zou de indruk van een belangenarena wegnemen. Voorstellen als deze zijn niet nieuw, maar de huidige crisis biedt wellicht de mogelijkheid hierin eindelijk vooruitgang te boeken.

Andere maatregelen zijn gemakkelijker te realiseren en kunnen sneller leiden tot versterking van de Europese gemeenschap. Organiseer een Europese inburgeringscursus in plaats van een nationale. Stimuleer het hebben van een tweede Europese nationaliteit. Bevorder kennis van Europa en onderling begrip door het succesvolle stelsel van Erasmus-uitwisselingsbeurzen voor studenten uit te breiden naar andere doelgroepen.

Duurzame samenwerking was het oorspronkelijke doel van de EU. Pogingen om dit te bereiken hebben alleen kans van slagen als het politici, beleidsmakers en burgers lukt hun eigenbelang te overstijgen.

Hoogleraren Naomi Ellemers (psycholoog), Martin van Hees (filosoof), Russell Spears (psycholoog), Bas van Bavel (historicus), Tanja van der Lippe (socioloog) en Rafael Wittek (socioloog) onderzoeken in het SCOOP consortium (www.scoop-program.org) welke kenmerken samenwerkingsverbanden duurzaam maken

More news

Photo by rawpixel on Unsplash
July 01, 2018

Een vrouw doet het niet snel goed - Interview met Naomi Ellemers

in News

Naomi Ellemers in gesprek met NRC redactrice Ellen de Bruin over mannelijke en vrouwelijke leiders, naar aanleiding van de burgemeestersbenoeming van Femke Halsema. Lees het interview op NRC Handelsblad  of download het artikel hier.

June 27, 2018

Werknemers op de nullijn? Dan de hoogste baas ook - Naomi Ellemers en Rafael Wittek over salarissen van top bestuurders

in News

In deze nieuwe bijdrage aan de SCOOP-reeks duurzame samenwerking betogen Naomi Ellemers en Rafael Wittek dat niet economische wetten, maar sociale krachtende beloningen van topbestuurders opdrijven. Om die te beteugelen zou het inkomen van de CEO gekoppeld…

June 02, 2018

Pas op: straks lopen collega’s niet meer bij elkaar binnen

in News

Technologische ontwikkelingen veranderen ons werk snel. Volgens Tanja van der Lippe pakt dit niet altijd even positief uit voor ons functioneren en ons contact met collega’s. Een nieuwe bijdrage aan de SCOOP reeks Duurzame Samenwerking op

June 02, 2018

Dubbele werkdag - moeders nog altijd vaak de manager van het gezin

in News

Tanja van der Lippe is een van de gesprekspartners in dit artikel van NRC redactrice Anne Dohmen.

May 31, 2018

13 New Vacancies for PhD- and Postdocprojects

in News

The second SCOOP recruitment round has started. Browse the SCOOP website for more details.

Photo by rawpixel on Unsplash
May 20, 2018

Top Executive Pay Does Not Reflect Market Forces - Naomi Ellemers

in News

In her recent blog on Psychology Today, Naomi Ellemers analyzes why transparency only drives up excessive pay levels. Read the whole article here.

Photo by Steve Johnson on Unsplash
May 20, 2018

Why Commonly Used Work Incentives Can Backfire - Naomi Ellemers

in News

Pay-for-performance can jeopardize motivation and business success, argues Naomi Ellemers in her blog on Psychology Today. Read the whole artcle here.

Photo by Sharon McCutcheon on Unsplash
May 20, 2018

Koppel salaris van de top aan loon van de werknemer - Naomi Ellemers en Rafael Wittek

in News

In deze bijdrage in de Volkskrant vragen Naomi Ellemers en Rafael Wittek zich af waarom beloningen van topbestuurders steeds verhoogd worden, en hoedeze drift te stoppen is. Klik hier om het stuk te lezen, of download het hier.

May 02, 2018

‘Kind ziek? Dan wordt de moeder gebeld’ - Interview met Belle Derks

in News

Hoogleraar Belle Derks doet onderzoek naar stereotypen. „Ik wil laten zien dat niet iedereen gelijke kansen heeft, ook al denken we dat graag.” NRC redacteur Julia Cornelissen in gesprek met Belle Derks. Lees hier het hele interview, of download de pdf.

May 02, 2018

Koninklijke onderscheiding voor professor Peer Scheepers

in News

Op 26 april is professor Peer Scheepers, hoogleraar Methoden en Technieken van Sociaalwetenschappelijk Onderzoek, gedecoreerd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. 

April 11, 2018

Two vacancies for PhD positions in Philosophy

in News

We are looking for candidates for two fully funded PhD positions in philosophy. The positions are at the University of Groningen. The research is carried out at this university in collaboration with the VU Amsterdam. For more details, click here.

April 03, 2018

Nieuwe maatstaf voor groei instellen is niet zo gemakkelijk

in News

Bas van Bavel van de Universiteit Utrecht spant zich in om een alternatief voor het bbp en het groeicijfer te ontwikkelen. Lees het arikel in het Financieel Dagblad hier.

March 02, 2018

Onze poldertraditie is aan herwaardering toe - Bas van Bavel

in News

Het poldermodel, ooit beschouwd als de motor van welvaartsgroei, heeft een slechte naam gekregen. Maar nu marktdominantie oprukt, zou onze traditie van overleg en samenwerking een inspiratiebron voor herbezinning moeten zijn, stelt Bas van Bavel. Lees de hele…

Default Image
January 29, 2018

Zorgen over Braindrain overdreven - Interview met KNAW lid Tanja van der Lippe

in News

SCOOP socioloog Tanja van der Lippe in gesprek met Volkskrant redacteur Martijn van Calmthout over de vermeende braindrain van wetenschappers die Nederland de rug toekeren:

Default Image
January 26, 2018

Diversiteit op de werkvloer heeft pas meerwaarde als verschil er mag zijn - Naomi Ellemers

in News

De toenemende internationalisering en migratie zorgen ervoor dat de Nederlandse samenleving steeds diverser wordt. Mensen met verschillende etnische, culturele, en religieuze achtergronden zullen vaker met elkaar moeten samenwerken. Maar hoe ga je op een…

Default Image
January 26, 2018

De wetenschap moet een coöperatie zijn - Interview met Belle Derks

in News

SCOOP sociaal psychologe Belle Derks in gesprek met Science Guide redacteur Sicco de Knecht. We moeten af van het superster-model in de wetenschap. Lees hier het hele interview.

Default Image
January 13, 2018

Met Trump zijn de VS echt een volgende fase in gegaan - Interview met Bas van Bavel

in News

De extreem rijken hebben de macht gegrepen in de VS. Een aberratie? Nee, zegt SCOOP economisch historicus Bas van Bavel in dit interview met Financieel Dagblad redacteur Marcel de Boer.

Default Image
November 29, 2017

Bas van Bavel and colleagues on Inequality in Nature and Society

in News

Inequality is one of the main drivers of social tension. A recent publication in the Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) shows striking similarities between patterns of inequality between species abundances in nature and wealth in society.

Default Image
November 14, 2017

Interview met Naomi Ellemers

in News

Samenwerking in tijden van wantrouwen. Pieter Couwenbergh in gesprek met Naomi Ellemers. Voor het hele interview in het Financieel Dagblad, click here.

 
Default Image
November 14, 2017

Agnes Akkerman among winners of Radboud Science Award

in News

On October 3,  Professor of Labour Relations Agnes Akkerman received one of the three Radboud Science Awards 2017. This gives her the opportunity to translate her research into teaching material for primary education. For more details, click here.

Default Image
July 02, 2017

Bas van Bavel: Politiek kan niets doen aan lage loonstijging

in News

De lonen moeten omhoog, vinden het CPB en DNB. Historicus Bas van Bavel is sceptisch over deze oproep. Lees hier het interview in Het Financiele Dagblad.

July 02, 2017

Minister of Education Bussemaker to open "Practicing the Commons" Conference (Utrecht, July 10-14)

in News

SCOOP member and conference chair Tine de Moor and her team put together this impressive XVI Biennial Conference  of the IASC.

June 07, 2017

Naomi Ellemers: Wereld van verschil - hoe kunnen we sociale ongelijkheid verminderen?

in News

Publiek debat en boekpresentatie, 29 juni, 17.00 – 18.30 Bij SPUI25 te Amsterdam, in samenwerking met Amsterdam University Press 

May 22, 2017

Naomi Ellemers: Extra controles op de werkvloer zijn vaak contraproductief

in News

Je zou het niet verwachten, maar extra controles, strenge sancties en prestatiebeloningen lokken makkelijk fraude uit op het werk.

May 08, 2017

SCOOP awarded 18.8 Million Euro in the Gravitation Program

in News

This is on of the largest grants ever awarded for a project in the humanities and social sciences in the Netherlands. 

April 21, 2017

Martin van Hees betrokken bij herziening Europese gedragscode wetenschappelijke integriteit

in News

Martin van Hees, hoogleraar ethiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) was één van de opstellers van de herziening van de Europese gedragscode voor wetenschappelijke integriteit.

February 23, 2017

Bas van Bavel on The Rise and Fall of Market Economies

in News

On Monday, March 27, 2017, 8 p.m., prof. dr. Bas Van Bavel will speak in the University of Groningen Studium Generale Series The End of an Economic Era? 

Default Image
February 08, 2017

Inaugural lecture Naomi Ellemers: ‘Ethical climate at work’

in News

On Thursday February 9, 16:15 p.m., Prof. dr. Naomi Ellemers held her inaugural lecture. The text (in Dutch) can be downloaded here.

Default Image
January 03, 2017

Nieuwe "Brede Welvaarts-Index" trekt veel aandacht

in News

SCOOP leden waren betrokken bij de ontwikkeling van een nieuwe brede welvaartsindicator.

Default Image
January 03, 2017

Institutions and Open Societies Conference

in News

Democracies and open societies have recently suffered a number of setbacks. As the adverse impacts of financial crises, inequalities in wealth and income, globalized trade and capital mobility have become more pronounced the world is increasingly threatened…

Default Image
December 16, 2016

Waarom ook de deskundigen dit niet zagen aankomen

in News

Verrassingen als de verkiezing van Trump kunnen beter voorzien worden wanneer wetenschappers langdurige vertrouwensrelaties aangaan met hun informanten en over de disciplinegrenzen heen kijken, schrijven leden van onderzoeksinstituut SCOOP in deze bijdrage…

Default Image
December 09, 2016

Verklaar verklarend onderzoek niet de oorlog

in News

Met zijn betoog voor probleemoplossende sociale wetenschappen volgt Duncan Watts een dood spoor, reageert Rafael Wittek. Click hier voor het hele artikel op socialevraagstukken.nl (9. december 2016).

Default Image
October 30, 2016

Bas van Bavel: Vrije markt eindigt in de ondergang

in News

NRC Handelsblad interview met Bas van Bavel, hoogleraar sociale en economische geschiedenis. De geschiedenis leerde hem: de vrijemarkteconomie gaat na een periode van welvaart steevast ten onder. De onze zal het ook zo vergaan, voorziet hij. „Als de…

Default Image
September 21, 2016

Naomi Ellemers: Creating Equality in the Workplace is Everyone’s Responsibility

in News

Why does gender inequality in the workplace persist, and who should be responsible for eliminating it?  According to the research Ellemers reviewed in “Women at Work: How Organizational Features Impact Career Development,” (Policy Insights from the Behavioral…

Default Image
September 12, 2016

Call for papers: Practicing the Commons - Self-Governance, Cooperation, and Institutional Change

in News

Tine de Moor is the organizer of the XVI Biennial Conference of the International Association for the Study of the Commons (IASC), to be held from 10 to 14 July 2017 in Utrecht. The conference will be hosted by the Institutions for Collective Action-research…

Default Image
August 19, 2016

Vrij Nederland over Tine de Moor's onderzoek naar burgercooperaties

in News

Burgers organiseren steeds meer overheidsfuncties zelf. Maar profiteren van alle innovatieve en hyperlokale voorzieningen niet vooral de happy few? Klik hier voor het hele artikel in Vrij Nederland, 17.8.2016.

Default Image
August 13, 2016

NRC Zomeravondgesprek met Naomi Ellemers en John Reid

in News

Rijdende Rechter John Reid beslecht burenruzies, sociaal psycholoog Naomi Ellemers ontleedt ze. Een gesprek over waarden, wijvengedrag en beroepsethiek. Klik hier voor het zomeravondgesprek in NRC-Handelsblad, 13. augustus 2016.

Default Image
June 30, 2016

University of Groningen launches Master Program on Social Networks in a Sustainable Society

in News

This new English Language Track is part of the 1-year MSc Program of the Department of Sociology. It is directed by SCOOP coordinating researcher Rafael Wittek.

Default Image
June 30, 2016

VICI grant for Agnes Akkerman

in News

Agnes Akkerman has received a grant of 1.5 million euros from NWO for her VICI project A dissatisfied employee, a dissatisfied citizen?

RUG logo 1

uu logo

vulogo 1

radboud

eur logo E

Don't have an account yet? Register Now!

Sign in to your account